Od niemal dwóch lat współpracujemy z Wolskim Centrum Kultury nad kształtowaniem i utrzymaniem zieleni wokół Amfiteatru w Parku Sowińskiego.

Otoczenie obiektu zostało zaplanowane jako połączenie przestrzeni poddawanych regularnej pielęgnacji oraz stref dzikości, w których zachodzą samoistne procesy przyrodnicze. Znajdują się tu łąki ruderalne, których celem jest zwiększanie bioróżnorodności parku i wspieranie rozwoju lokalnego ekosystemu. Występujące tu rośliny są pokarmem dla wielu gatunków ptaków, drobnych ssaków i owadów. Można też zaobserwować występowanie ciekawych okazów fungi, takich jak: smardz jadalny (Morchella esculenta), czasznica olbrzymia (Calvatia gigantea) czy czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus).

W procesie kształtowania zieleni wykorzystaliśmy narzędzia fitosocjologii, uważnie badając warunki środowiska i obserwując pojawiające się spontanicznie gatunki. Dzięki temu zachowane zostały liczne rośliny synantropijne, które oprócz walorów estetycznych budują także potencjał użytkowy tego terenu, mogą być wykorzystywane jako surowce — w zielarstwie, florystyce czy kuchni. Są to między innymi bez czarny (Sambucus nigra), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), jasnota biała (Lamium album) czy bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea).

Fot. Łąki ruderalne na terenie Amfiteatru — w strefach tych zaplanowano ograniczone koszenie. W każdym sezonie wyznaczane są też fragmenty, które nie są wykaszane w ogóle po to, aby zachować gatunki o długim cyklu wegetacji, Pracownia Mikroklimaty, 2025.

Ważnym elementem zarządzania zielenią w obiekcie była także inwentaryzacja i waloryzacja dendroflory oraz opracowanie systemu arbotagów w terenie, dzięki którym bardzo szybko zidentyfikować można konkretne drzewo i zapoznać się z raportem o nim.

Oprócz arbotagów ułatwiających utrzymanie i pielęgnację terenu, na drzewach umieszczono także tabliczki edukacyjne dotyczące występujących tu gatunków oraz procesów przyrodniczych i zjawisk, które zachodzą w amfiteatralnej zieleni. Z treściami merytorycznymi ścieżki edukacyjnej można zapoznać się na stronie obiektu w zakładce Ekosystem.

Fot. Teren porastają przede wszystkim dojrzałe wierzby płaczące (Salix xpendulina odm. Chrysocoma) — drzewa, które coraz rzadziej są dziś sadzone w terenach zurbanizowanych, stanowiące cenny zabytek miejskiego krajobrazu. Niektóre okazy dendroflory pojawiły się tu spontanicznie – jak wyrastający z samosiejek bez czarny, którego nasiona roznoszą ptaki.

Na stronie Amfiteatru znajdziemy zakładkę Ogród, która poświęcona jest stopniowo tworzonemu ogrodowi edukacyjnemu. Ważnym elementem jego programu jest Wolski Bank Nasion. W ramach inicjatywy gromadzone są nasiona roślin dzikorosnących i ozdobnych z obszaru Woli, które tworzą lokalne repozytorium — istotne zarówno z perspektywy biologicznej, jak i kulturowej.

Dzięki działaniom Współdzielnika w 2025 roku, z wykorzystaniem zasobów banku, powstała mieszanka Wolskiej Łąki Kwietnej. W jej tworzenie włączeni zostali uczniowie Zespołu Szkół nr 89 – Skaryszewska. Współdzielnik wraz z młodzieżą stworzył wcześniej także konfitury z bzu czarnego zebranego na terenie Amfiteatru, promujące Wolskie Centrum Kultury. Obie z tych inicjatyw są częścią szerszego spojrzenia na zieleń wokół Amfiteatru nie tylko jako element estetyczny, ale także realny zasób użytkowy instytucji kultury.

Fot. Bez czarny, czosnaczek pospolity, glistnik jaskółcze ziele i poziomka zwyczajna – przykłady roślin o potencjale użytkowym, które znajdziemy w Amfiteatrze, Pracownia Mikroklimaty, Warszawa 2025.

W kolejnych latach lokalny ekosystem będzie wzbogacał się o kolejne gatunki, a jego rozwojowi towarzyszyć będą różne działania instytucji integrujące ogrodnictwo, botanikę i pracę ze społecznością. Mamy nadzieję, że będzie to bioróżnorodna enklawa, stanowiąca wartość dodaną do Parku Sowińskiego, który jest założeniem o charakterze modernistycznym, poddanym bardziej ścisłym reżimom pielęgnacji. Warto wspomnieć, że był to pierwszy publicznie otwarty dla mieszkańców park na warszawskiej Woli. Powstał w latach 30-stych XX wieku, a pierwsze założenie amfiteatralne (jeszcze wówczas niezadaszone) stworzono w nim po II wojnie światowej.

Jeśli chcesz, żebyśmy stworzyli dla ciebie projekt terenu zieleni oraz towarzyszący mu program edukacyjny lub społeczny, zachęcamy do kontaktu z Pracownią. Zajmujemy się także późniejszym zarządzaniem zielenią, utrzymaniem i pielęgnacją.

---

Projekt zagospodarowania zieleni oraz treści i działań edukacyjnych: Magdalena Krzosek

Koncepcja programowa: Michał Mioduszewski

Wykonanie nasadzeń: Usługi Leśne i Ogrodnicze – Leszek Uczciwek

Utrzymanie i pielęgnacja: Pracownia Mikroklimaty

Zlecający: Wolskie Centrum Kultury, Warszawa