W maju 2024 roku, we współpracy z Fundacją Puszka, otworzyliśmy na Skwerze im. Grzegorza Ciechowskiego oraz wzdłuż przepływającego obok niego Kanału Bródnowskiego, społeczny „Rezerwat” przyrody. Celem tego edukacyjnego, ale też badawczego działania było uważne przyjrzenie się fragmentowi przestrzeni miejskiej po to, żeby ożywić go na płaszczyźnie społecznej i ukazać jako obszar cenny ekologicznie. Wybór pojęcia „rezerwat” odsyłał jednocześnie do formy ochrony przyrody, jak i wydzielonego terenu, który zamieszkuje rdzenna ludność jakiegoś obszaru.

Rezerwaty funkcjonują według odmiennych zasad niż otoczenie, stanowiąc miejsca oporu wobec urbanizacji. Stworzenie społecznego miejskiego rezerwatu było rodzajem pytania o to, czy szybko-zmienność przestrzeni nie jest w obecnych czasach zbyt przytłaczająca dla mieszkańców. Czy mamy czas wnikliwiej poznać nasze sąsiedztwo? Zrozumieć jego środowiskową historię? Poznać zamieszkujące je organizmy? W końcu – czy możemy jakoś chronić je przed bezpowrotnym przekształceniem i projektować z większą uważnością?

Niegdyś ludzie przez wiele lat wrastali w swoje sąsiedztwo – społeczne i przyrodnicze, dziś presja modernizacji i unowocześniania sprawia, że zmiany następują o wiele gwałtowniej. Rezerwat jako miejsce zatrzymane w czasie, wyłączone spod mechanizmów rynkowych, może zostać przeznaczona do obserwacji, refleksji i współ-bycia. Staje się także przestrzenią prototypową, w której uczestnicy projektu mogą uczyć się, jak poznawać przyrodnicze otoczenie oraz kształcić się w obserwacji i dokumentowaniu natury. 

Bioróżnorodność dzikich brzegów Kanału Bródnowskiego, fot. M.Krzosek-Hołody, 2024.

W ramach „Rezerwatu” na Skwerze im. Grzegorza Ciechowskiego odbył się cykl pięciu otwartych warsztatów. Wszystkie były bezpłatne dla mieszkańców. Zaprosiliśmy do udziału w nich osoby w każdym wieku, nie tylko z obszaru Targówka.

Warsztaty skupiły się wokół pięciu ważnych działań, które towarzyszą nam w eksplorowaniu i oswajaniu świata przyrody. Było to: Nazywanie, warsztaty botaniczne (26.05.2024), Poznawanie, spacer hydrologiczny (16.06.2024), Odczuwanie, warsztaty florystyczne (23.06.2024), Zatrzymanie, spacer dendrologiczny (7.07.2024), Pamiętanie, warsztaty bio-artu (13.07.2024).

Zachęcamy także do dołączania do stworzonej przez nas podczas projektu bazy obserwacji przyrodniczych w serwisie iNaturalist. Można ją odnaleźć pod nazwą: „Rezerwat nad Kanałem Bródnowskim” .

INaturalist można pobrać jako bezpłatną aplikację na telefon. Pozwala ona na dokumentowanie i rozpoznawanie zaobserwowanych gatunków flory, fauny czy grzybów oraz umieszczanie obserwacji w formie zdjęć i opisów z dokładną lokalizacją geograficzną.

Dzięki wykorzystaniu tego narzędzia chcemy posłużyć się metodami nauki obywatelskiej (citizen science) po to, aby udokumentować bioróżnorodność tego terenu i zwrócić uwagę na jego unikatową, przyrodniczą wartość dla dzielnicy Targówek i całego miasta. Wtórny ekosystem, który wytworzył się na brzegach stworzonego ludzką ręką cieku wodnego to bogate i ciekawe siedlisko dla wielu organizmów, które powinno być punktem wyjścia dla kształtowania terenów wokół niego. Niestety dotychczasowa zabudowa terenów rekreacyjnych wokół Kanału, jak również obiekty zielonej i błękitnej infrastruktury tego nie uwzględniały. Chcemy sprawić, by się to w przyszłości zmieniło.

Projekt „Rezerwat nad Kanałem Bródnowskim” znajdziemy tutaj:

https://www.inaturalist.org/projects/rezerwat-nad-kanalem-brodnowskim?tab=species